Ga direct naar de inhoud
Altijd aan staan en moeilijk herstellenjanuari 2026 · 5 min lezen

Vijf dingen die je vannacht kunt doen als je hoofd niet stopt

Geschreven door drs. Pauline Bos

Psycholoog NIP en orthopedagoog, Amsterdam-Centrum

Grafisch patroon van kleine cirkels in amber op zandkleurige achtergrond

Om drie uur ’s nachts is elk probleem groter dan het is. Dat komt niet doordat je dan helderder denkt, maar doordat je vermogen om dingen in verhouding te zien op dat moment het laagst is. Hieronder vijf dingen die je vannacht kunt proberen. Geen van alle lost iets op, maar ze onderbreken wel het patroon.

1. Zet je voeten op de grond

Ga zitten op de rand van je bed en zet beide voeten plat op de vloer. Duw ze een paar seconden stevig naar beneden en laat weer los. Herhaal dat vijf keer.

Dit klinkt te simpel om iets te doen. Wat het doet, is je aandacht verplaatsen van gedachten naar lichamelijke sensatie, en dat is precies waar piekeren niet tegen kan.

2. Benoem vijf dingen die je ziet

Vijf dingen die je ziet, vier die je hoort, drie die je voelt. Hardop of in je hoofd, dat maakt niet uit. Het punt is niet de ontspanning, het punt is dat je werkgeheugen bezet raakt met iets anders dan het scenario dat je aan het uitwerken bent.

3. Schrijf het op, maar met een grens

Leg pen en papier klaar, geen telefoon. Schrijf tien minuten lang op wat er in je hoofd zit, en stop dan echt. Niet doorlezen, niet ordenen.

Wat je hiermee doet, is je hoofd het signaal geven dat het niet meer hoeft te onthouden. Een groot deel van nachtelijk piekeren is precies dat: onthouden dat er iets onthouden moet worden.

4. Sta op als je twintig minuten wakker ligt

Blijven liggen terwijl je wakker bent, leert je hoofd dat bed een plek is om na te denken. Sta op, ga in een andere kamer zitten met gedimd licht en doe iets saais. Ga terug zodra je slaperig wordt.

Dit is de enige tip in dit rijtje die op de lange termijn echt verschil maakt, en het is ook de vervelendste om te doen.

5. Adem uit langer dan in

Adem vier tellen in en zes tellen uit. Niet dieper ademen, wel langer uitademen. De uitademing is het deel dat je hartslag omlaag brengt.

Doe het twee minuten. Langer heeft geen zin als je er ongeduldig van wordt.

Wanneer dit niet genoeg is

Als je hoofd al maanden niet stopt, is het geen kwestie van techniek. Aanhoudend piekeren komt vaak voort uit iets wat nog niet verwerkt is, of uit een spanningsniveau dat structureel te hoog staat.

Dan is dit rijtje hooguit een pleister. Een gesprek van vijftien minuten kost niets en levert meestal meer op.

Portret van drs. Pauline Bos, psycholoog NIP in Amsterdam-Centrum

drs. Pauline Bos

Psycholoog NIP en orthopedagoog, Amsterdam-Centrum

Ruim 25 jaar ervaring met mensen, gedrag en de verhalen die mensen over zichzelf zijn gaan geloven.